على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
848
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ترجية ( tarjeyat ) م . ع . اميد داشتن . ترجيح ( tarjih ) م . ع . رحج له ترجيحا : داد او را راجح و مايل . ترجيح ( tarjih ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رجحان و برترى و فزونى و فضيلت . و سبقت و تقدم . و ثقالت . و ترجيح بلا مرجح : چيزى را برترى و فضيلت دادن كه سزاوار نباشد . ترجيد ( tarjid ) م . ع . رجد ترجيدا : ( مجهولا ) : لرزيد ( شدد للمبالغة ) . ترجيز ( tarjiz ) م . ع . ارجوزه خواندن . ترجيع ( tarji ' ) م . ع . انا للّه و انا اليه راجعون گفتن . و گام زدن ستور . و خط كردن زن و اشمه . و بلند گفتن شهادتين را و بعد آهسته گفتن . و باز گردانيدن آواز در حلق . و باز گردانيدن ستور دستها را در رفتن . و نگار را دوباره تازه كردن . ترجيع ( tarji ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رجعت و بازگشت . ترجيع بند ( tarj ' - band ) ا . پ . در اصطلاح شعر آنكه شاعر چند بند در بحر موافق و بقوافى مختلف تصنيف نمايد و بعد در هر بند يك بيت معين را كه متفق الوزن و مختلف هر بند باشد بار بار بيارد به شرطى كه آن بيت مكرر مربوط بمضمون بيت آخر هر بند باشد . ترجيعى ( tarjii ) ص . پ . منسوب به ترجيع . و بسيارى موافقت . ترجيل ( tarjil ) م . ع . قوى گردانيدن . و رجل شعره : فرو هشته گردانيد موى را و يا ميان فروهشته و مرغول گردانيد آن را . ترجيل ( tarjil ) ا . ع . سپيدى كه در يك پاى ستور باشد . ترجيم ( tarjim ) م . ع . سنگ بر سر گور نهادن . و به پنداشت سخن گفتن . ترجين ( tarjin ) م . ع . باز داشتن ستور را در خانه جهت علف . ترح ( tarh ) ا . ع . فقر و درويشى . ترح ( tarah ) ا . ع . اندوه - ضد فرح . ج : اتراح . ترح ( tarah ) م . ع . ترح ترحا ( از باب سمع ) : اندوهگين شد و نيز فرود آمد . ترح ( tareh ) ص . ع . كمخير . ترحاب ( tarh b ) م . ع . مرحبا گفتن . ترحال ( terh l ) ا . ع . سفر و كوچ و رحلت . ترحب ( tarahhob ) م . ع . خوش آمد گفتن و مرحبا گفتن . ترحرح ( tarahroh ) م . ع . ترحرحت الفرس : فراخ گردانيد آن اسب پاها را تا كميز اندازد . ترحل ( tarahhol ) م . ع . سوار شدن ستور را . و ترحل القوم : كوچ كردند قوم . و ترحله بمكروه : پيش آمد او را بناپسند . ترحم ( tarahhom ) م . ع . ترحم عليه : مهربانى كرد به روى و رحمك اللّه گفت او را . ترحم ( tarahhom ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رحم و شفقت و نرمدلى و مهربانى و ملاطفت و خاطرنوازى . و ترحم كردن : رحم كردن . و بخشيدن و مرحمت نمودن . ترحى ( tarahhi ) م . ع . ترحت الحية : گرد شد مار . ترحيب ( tarhib ) م . ع . رحب به : خواند او را بسوى فراخى . و رحبه : فراخ گردانيد او را و مرحبا گفت . ترحيل ( tarhil ) م . ع . كوچ فرمودن . و رحل فلانا بسيفه : برداشت بر فلان شمشير را . ترحيل ( tarhil ) ا . ع . سپيدى سياهى آميخته و يا سرخى بر هر دو شانه . ترحيم ( tarhim ) م . ع . رحمك اللّه گفتن مر كسى را . و رحم عليه : مهربانى كرد بر او . ترخ ( tarx ) ا . پ . طرخون و ترنج و نارنج . ترخ ( tarx ) ا . ع . اندك نشان حجامت كه بر پوست باشد . ترخ ( tarx ) م . ع . ترخ الحجام شرطه ترخا ( از باب فتح ) : اندك نيشتر زد حجام . ترخان ( tarx n ) ا . پ . سبزى معروف كه طرخون گويند . و شخصى كه پادشاه قلم تكليف از او بردارد و از اداى باج و و خراج معاف باشد و هر تقصير و گناهى كه كند مؤاخذه ننمايد . و مسخره . و ا خ . نام پدر حكيم بزرگوار ابو نصر فارابى . و نام طايفهاى از تركان . ترخان ( tarx n ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - سردار پنج هزار لشكر . ترخانه ( tarx ne ) ا . پ . ترخوانه . ترخانى ( tarx ni ) ا . پ . منصبى در دربار پادشاهان كه صاحبش از همهء تكاليف و اداى باج و خراج معاف باشد . و مسخرگى . ترخته ( taraxte ) ا . پ . يك قسم ماهى پهن و عريض . ترخجه ( taraxje ) و ترخچه ( taraxce ) ا . پ . داربست رز و نهال رز كه تازه كاشته باشند . ترخر ( taraxar ) ا . پ . نوعى از ترب صحرائى كه تخم آن را قردمانا گويند . ترخرانه ( tarxar ne ) ا . پ . ترخوانه و ترخنه . ترخش ( taraxxoc ) م . ع . جنبيدن . ترخص ( taraxxos ) م . ع . دستورى گرفتن يق رخص له فى كذا ( مجهولا )